بسیاری از مردم بر این باورند که تخریب و صدماتی که در اثر زلزله حادث می شود به دلیل فرو ریختن ساختمان است. باز هم اینطور نیست! بیشتر ضرر هائی که از زلزله ناشی می شود در اثر قطع اتصالات، شکستگی ها و یا کوتاهی افراد در انجام بعضی امور است.
با انجام 7 گام توضیح داده شده در این مقاله می توانیم منزل، مدرسه و محل کارمان را برای زلزله بعدی محافظت کنیم. همچنین با انجام این اعمال احتیاطی، از پرداخت هزینه های تعمیر و تجدید لوله ها، پی ساختمان، تلویزیون، کامپیوتر، ظروف و وسایل هنری که در اثر شکستگیها آسیب می  بینند جلوگیری به عمل آورد. 4 گام اولیه؛قبل از وقوع زلزله، گام پنجم حین وقوع زلزله وگامهای ششم و هفتم پس از اتمام زلزله در تعدیل خطرات ، تلفات و صدمات جسمی مؤثرند. این شماره به توصیه های قبل از وقوع زلزله پرداخته است .در شماره بعد، ادامه مطلب که مربوط به گامهای پنجم ، ششم و هفتم می باشد، خواهد آمد.

گام اول - شناسایی عوامل بالقوه خطر در منزل و محل کار و اقدام به تعمیر آنها
امنیت در برا برزلزله مفهومی فراتر از جلوگیری از فروریختن ساختمان دارد. به همین منظور بایداز امنیت وسایلی که در زیر توضیح داده شده اند اطمینان کامل حاصل کنید :
1- وزن کلیه اشیائی که احتمال افتادن دارند مورد توجه قرار گیرد.
2- استحکام اشیائی که در صورت افتادن باعث ایجاد خسارت قابل توجهی خواهند شد مورد شناسائی قرار گیرند.
3- از استحکام فضای اتاق نشیمن و سایر بخشهای منزل همچون گاراژ که در صورت تخریب، می تواند آسیب های جدی به وسیله نقلیه وارد کند اطمینان حاصل کنید.
اعمال ساده ای وجود دارند که اگر اکنون آنها را انجام دهید احتمالاً اگر فردا زلزله بیاید شمار ا از خطرات آن مصون می دارد:
- به اطرافتان نگاه کنید چنانچه قفسه کتابی مشاهده می نمایید، آن را به مکان امنی جابجا کنید. همچنین اگر وسایل سنگینی در قفسه  های بالا قرار گرفته  اند آنها را به قفسه های پایینتر انتقال دهید.
- باطری زنگ خطر مربوط به دود (Smoke Alarm) را چک کنید و از صحت آن اطمینا ن حاصل کنید.
-اگر درهای کابینت آشپزخانه از ایمنی لازم برخوردار نباشند ممکن است هنگام وقوع زلزله باز شوند و موجب افتادن ظروف چینی و شکستنی بر روی زمین آشپزخانه شوند. انواع مختلف قفلها و چفتها می توانند از بروز چنین اتفاقی جلوگیری به عمل آورند.
- برای کاهش خطرات آتش سوزی، اتصالات وسایل گازی را انعطاف پذیر نمایید.
-احتمال افتادن تلویزیون، استریو، کامپیوتر، لامپها و ظرف های سنگین بسیار زیاد است. می توان با بستن آنها به وسیله تسمه های مخصوص و سگک و یا پیچ کردن آنها به سطح میز(  به نحوی که اگر بخواهیم آنها را جابجا کنیم به راحتی تسمه یا پیچ باز شود) از افتادن آنها پیشگیری نمود.
- لیوانها و کوزه ها ی سفالین را می  توان به وسیله مومهای شفاف به میز یا سطح تکیه گاه، محکم نمود.
-احتمال خرد شدن شیشه پنجره ها هنگام وقوع زلزله بسیار زیاد است که البته خطرات زیادی را نیز موجب می شود. بهتر است برای پنجره ها از شیشه های محافظ استفاده کرد.
- پنکه های سقفی و چراغها و لوستر  ها  ی آویزان به دلیل سنگینی، چنانچه در هنگام وقوع زلزله از سقف جدا شوند موجب بروز خطرات قابل توجهی خواهند شد.برای ایمن سازی این وسایل، می توان آنها را به وسیله یک کابل محکم ،به تیر آهن سقف جوش داد. البته کابل پیشنهادی باید به اندازه ای باشد که قدرت حرکت را به وسایل مذکور بدهد.
- کلیه قاب عکسها ، بخصوص قابهای شیشه دار باید به وسیله آویزهای قلاب مانند به دیوار نصب شوند تا هنگام زلزله از جای خویش نجهند. برای بالای تخت و کاناپه فقط آویز های هنری نرم مانند قالیچه و آویز های پارچه ای توصیه می  شود.
- بالای کلیه وسایلی که تکیه گاه کمی دارند مانند قفسه کتاب، کابینتهاو... را به دیوار وصل کنید.مطمئن شوید که گیره به تیر آهن دیوار وصل شده است نه به گچ دیوار.
- برای طبقاتی از کتابخانه که کتابهای بلند را نگهداری می کند یک تسمه محکم که قابلیت ارتجاعی دارد به جلوی آن ببندید تا هنگام لغزش زمین از افتادن کتابها ی بلند جلوگیری کند.
- چنانچه آب گرمکن به دیوار متصل شده است تسمه و پیچهای آن را بررسی کنید و از محکم بودن آنها اطمینان پیدا کنید.
گام دوم- طراحی وتجسم وقوع حادثه
آیا همه افراد خانواده در هنگام وقوع زلزله آگاه و قادر به انجام اعمال درست خواهند بود؟
قبل از وقوع زلزله با تمام افراد خانواده یا افرادی که با آنها در یک منزل زندگی می کنید عملیاتی را که باید قبل، هنگام و بعد از زلزله انجام دهید طرح نمایید.
بعد از وقوع زلزله حتماً با خطرات آتش سوزی، کمبو د و نقصان خدمات اولیه مواجه خواهید شد با طراحی و ساختن پیش فرض وقوع زلزله حتماً آمادگی لازم را خواهید یافت.
البته این طرح در مواجهه با سایر حوادث نیز می تواند مورد استفاده قرارگیرد.در طرح پیشنهادی موارد زیر باید تعیین و مشخص شود:
- نقاط امن هر اتاق مانند زیر میز های محکم
- مکانهای امن خارج از منزل، جهت مراجعه بعد از زلزله
- فرد یا افرادی خارج از محدوده جغرافیایی زندگی شما که قادر باشند هنگام وقوع زلزله به افراد منزل شما اطلاعات لازم را ارائه کند.
- کپی مدارک مهم مانند مدارک بیمه و مالیاتی و جاسازی آنها در مکان امن (لیست کامل دارائیهایتان را نیز ضمیمه مدارک نمایید.)
آنچه باید آموخت و تمرین کرد:
- به کودکان و بزرگسالان سوت زدن و یا سه مرتبه متوالی در زدن را که بیانگر وقوع خطر است بیاموزید.
-وسایلی که به کمک آنها می توان درهای بسته را هنگام زلزله باز نمود در محل مشخصی قرار دهید.
- چگونگی بستن گاز، آب و برق را بیاموزید.
- از چگونگی فعالیت قفل گاراژ تان هنگام وقوع خطر آگاهی پیدا کنید. قفل را در حالتی تصور کنید که خطر به حدی است که درب گاراژ شما تخریب شده است و یا نیروی عظیمی بر درب گاراژ مسلط است.
- گاز خاموش کننده آتش و جعبه کمکهای اولیه را در دسترس قرار دهید.
- دوره کمکهای اولیه و صلیب سرخ را جهت آگاهی بیشتر بگذرانید.
- همسایگانی را که دوره کمک های اولیه را گذرانده اند شناسائی کنید.
- از اداره آتش نشانی محل زندگی تان بپرسید که آیا در منطقه شمـــــا «ستـــاد پاسخگویی بــه حوادث غیر  مترقبــه» «Community Emergency Response Team » و یا CERTوجود دارد. چنانچه موجود نیست راه حلی جهت ایجاد آن در منطقه خویش پیدا کنید.
- با مدرسه فرزندانتان و یا با پرستار کودکانتان و همسایگان جهت توسعه طرحتان مشورت کنید و طرح پیشنهادی آنها را با طرح خویش مقایسه و مورد تبادل نظر قرار دهید.

گام سوم- وسایل مورد نیاز هنگام زلزله
هر کسی قبل از وقوع حادثه باید مجموعه  ای از وسایل شخصی تهیه کند. آنها را در مکانی قرار دهید که بیشتر اوقاتتان را آنجا می گذرانید. به طوری که در هنگام وقوع حادثه به راحتی به آنها دسترسی داشته باشید. یک مجموعه کامل را در منزل، دیگری را در صندوق عقب ماشین و سومی را در محل کار خود نگهداری کنید. هنگامی که نقل مکان می کنید آنها را همراه خود انتقال دهید. این مجموعه ها برای سایر موارد اضطراری نیز قابل استفاده خواهند بود.
مجموعه وسایل شخصی شما باید حداقل شامل موارد زیر باشد:
- قراردادهای بیمه درمانی مربوط به خود و افراد تحت پوشش بیمه درمانی شما
- جعبه کمک های اولیه
- سوت( جهت شناساندن موقعیت مکانی شما به امدادگران)
- یک جفت کفش محکم
- مقدار کمی پول نقد
- لیست افرادی که خارج از محدوده کار و زندگی شما هستند. به طوری که بتوان هنگام خطر با آنهاتماس گرفت.
- عینک یا لنز های چشمی اضافی و مواد تمییز کننده آنها
- مقدار کمی خوراکی که دارای آب فراوان و کالری زیاد باشد.
- چراغ چشمک زن و باطری اضافی
- وسایل بهداشتی شخصی
- وسایل تفریحی مانند بازی ها، مداد رنگی، لوازم نوشتن و اسباب بازی(  جهت مواقعی که احتمالاً کودکان با شما خواهند بود).علاوه بر وسایل شخصی،مجموعه ای از وسایل عمومی را نیز باید تهیه نمود:
-گاز خفه کننده آتش
- لوله هایی که قابلیت افزایش دارند جهت انتقال آب یا گاز خفه کننده آتش
- دستکش کار و عینک دودی که دو طرف آن دارای محافظ باشد.
- کیسه های ضخیم برای استفاده آشغال یا در مواقع باران به عنوان بارانی و هر نوع استفاده دیگر
- رادیو کوچک قابل حمل و چند باطری اضافی
- آب خوردن( حداقل یک گالن برای هر فرد در طول روز).
- غذاهای کنسرو شده
- ذغال یا اجاق گاز برای پخت و پز خارج از منزل.
- ظروف غذا پزی و قوطی باز کن دستی.
- غذای حیوانات و قلاده.
- لباسهای گرم و راحت و جوراب اضافی.
- کپی از مدارک حیاتی مانند مدارک بیمه
( مواد فاسد شدنی مانند غذا، دارو و باطری ها را هر سال تعویض کنید.)

گام چهارم- شناسایی نقاط ضعف ساختمان و تعمیر آنها
ساختمان ها به گونه ای ساخته می شوند که در مقابل نیرو جاذبه مقاوم هستند. اما زلزله ها ، ساختمان ها را در هر جهتی تکان می  دهند(عمودی و افقی). البته بیشتر زلزله ها در جهت افقی است. قواعد بسیار معمول و عمومی وجود دارد که می تواند مقاومت ساختمان ها را در برابر زلزله های افقی بیشتر کند.

مشکلات مشترک و معمول ساختمان ها
بیشتر خانه ها امنیتی را که باید داشته باشند،ندارند.چنانچه مطمئن شدید که ساختمانتان دارای یک یا چند مشکل زیر است نسبت به زمان و چگونگی تعمیر آن تصمیم گیری کنید.

زیر بنای نا مناسب:
به زیر زمین منزلتان بروید و به زیر بنای ساختمان نگاه کنید. اگر زیر بنای ساختمان تخریب شده یا بر پایه ستونهای مجزا از هم ساخته شده با مشورت با مهندس ساختمان ستون ها را یکپارچه کنید. به این صورت که طرفین ستون ها را با قطعات یکپارچه بپوشانید. به ستونهای عمودی دقت کنید. فاصله ستون ها از یکدیگر در خانه  های تک واحدی نبایدبیشتر از 6 فیت (Feet) و در خانه های چند واحدی نباید بیشتر از 4 فیت (Feet) باشد. یکپارچه سازی یا به عبارت بهتر پوشاندن ستون ها ،مهمترین گامی است که می توان جهت ایمن سازی ساختما ن در برابر زلزله انجام داد.

پی ضعیف:
به وسیعترین بخش پی (زیربنا) مانند درب گاراژ یا بخشی از ساختمان که به طرف تپه است دقت کنید. این قسمتها ضعیف ترین بخش پی و زیر بنای ساختمان هستند. بنابراین در خصوص ایجاد بست مناسب و محکم با یک متخصص مشورت کنید.

ساختمانهایی با مصالح ضعیف:
کلیه مصالح ساختمانی بکار رفته در ساختمان باید تقویت شوند. بعضی از انجمنها برای ساختمانهایی که با مصالح ضعیف ساخته شده  اند برنامه  های بازسازی و مقاوم سازی دارند. اگر ساختمان شما با مصالح ضعیف ساخته شده است در این خصوص با مشاور ساختمان صحبت کنید تا راه حلی جهت تقویت ساختمان پیدا کنید. بکار گیری تجهیزات نامناسب در شومینه  ، شایعترین مشکل به شمار می آید. با یک متخصص مشورت کنید تا از ایمنی شومینه اطمینان حاصل کنید.

لوله های آسیب پذیر:
به لوله های بلند ی که بدون محافظ در زیر بنای ساختمان رها شده  اند توجه کنید. جهت ایمن سازی آنها، بست هایی را به آنها بزنید و آنها را به زمین یا دیوار متصل نمایید. به لوله های گاز که دارای اتصالات ثابت و غیر قابل انعطاف هستند و یا احتمال واژگون شدن دارند عنایت خاص نمایید. اتصالات ثابت و غیر قابل انعطاف را به اتصالات انعطاف پذیر تبدیل و تغییر دهید. آب گرم کن را حتماً با تسمه به دیوار وصل کنید.
ادامه مطلب که انجام اقدامات امنیتی هنگام و بعد از وقوع زلزله است در شماره آینده از نظر خوانندگان گذشت.